www.just-think-it.com

Bilinmeyen Kahraman: Maydanoz

Unsung Hero: Parsley

by Floyd Maxwell, BASc


Maydanoz


Çocukken ıspanağın ne kadar faydalı bir yiyecek olduğu size söylenmiştir değil mi? İçinde demir ve daha birçok faydalı şeyin olduğu kim bilir kaç kez anlatılmıştır. Ve çizgi filmdeki Temel Reis bütün gücünü hep ıspanaktan alıyordu değil mi?
How many of us grew up with the knowledge of how good spinach was for us? How it had lots of iron and lots of other good things in it. And, of course, that Popeye got his strength from eating it alone.
Peki maydanozun ne kadar faydalı bir yiyecek olduğundan bahsedildi mi?
How many of us had the same respect for parsley growing up?
Bugün hangimiz maydanozu kaale alıyor?
How many of us have the same respect for parsley today?
Büyük ihtimalle hiç birimiz...
Probably none.
Büyük hata
Big mistake.

Sadece Süs

Just A Garnish

Maydanoz daha çok "süs" olarak kullanılır durur. Yemeğe yeşil bir renk katan ama yediğiniz şeye yeşillik katmak zorunda olmayan bir süs olarak sadece.
About all most of us think parsley is good for is a "garnish". Something that adds some green color to the meal but not something you have to eat. Decoration. Fluff.
Ama en tutucu araştırmalar dahi maydanozun büyük bir besin kaynağı olduğunu açığa cıkaracaktır.
Well, it turns out that even a very conservative nutritional analysis of parsley reveals that it is a heavyweight contender, if not the outright champion.
Maydanoz büyük bir protein kaynağıdır. Kuzey Amerika'nın en büyük sorununun günlük protein ihtiyacının belki beş katı kadar protein alımı sonucu aşırı-beslenme olduğu gözönüne alınırsa, yumurta yerine bir tutam maydanoz daha iyi olacaktır.
Parsley is a major source of protein. Vegetarians could easily pass on their daily eggs [or equivalent] if they replaced them with a clump of parsley instead (especially given that the most common food problem for North Americans is OVER-eating, with average daily protein consumption probably five times more than needed).

Dayanıklı Yeşil

Durable Green

İyi güzel de maydanozun raf ömrü nedir peki? Genelde bir yiyecek ne kadar organik ve de doğal ise raf ömrü de o oranda kısadır. Bu durumu bahane gösteren çiftçi, nakliyatçı ve gıda imalatçıları besinlere koruyucular, zararlı haşere öldürücü ve yağlı kaplama maddeleri katarak raf ömrünü uzatmaya çalışmaktadırlar.
But how about shelf life? In general, the more organic and natural something is, the shorter a shelf-life it has. At least this is the most common excuse given by chemical- using farmers, shippers and food processors when they add preservatives, fungicides, and oily coatings, etc. to try to extend the shelf life of produce.
Bekar yaşayan biri olarak ıspanağın en sevmediğim yanı en fazla bir iki gün muhafaza edilebilmesiydi. Hem de buzdolabında! (Ispanağın sevmediğim bir diğer yanı pişirildikten sonraki o acımsı sert tadıydı)
Well, part of the reason I never liked spinach as a bachelor was that it only last a day or two...in the fridge!!! (I also never liked the fact that cooked spinach almost made me gag because of its "stringiness" when cooked).
Maydanoz ise yapraklı sebzeler arasında raf ömrü şampiyonu olabilir çünkü raf ömrü "HAFTA" larla ölçülmektedir! Bu o kadar uzun bir süre ki, bazen alışverişe çıkacağım sırada buzdolabında kalan maydanozlardan bazısını hala taze bulduğum olabiliyor!
Parsley, on the other hand may be the shelf life champ of green, leafy vegetables. Its shelf life is measured in WEEKS! So long, in fact, that some is usually still fresh in my fridge when it is time to do my next shopping trip. Amazing!

Değeri bilinmiyor

Underdog

Maydanozun talihsiz bir özelliği vardır: "Seksi" değildir :) Onun orda burda tüketilmesi yaygın birşey de değildir. Ortalık yerde belli bir miktardan fazla maydanoz yemek, salataların altına sırf süs olsun diye konulan marulları yemek gibi garip karşılanabilir. Maydanozun fazla yenilmesi fakirlik yada delilik olarak da yorumlanabilir.
Clearly parsley has got a "bum rap". It is "not sexy". In fact, its public consumption is not even socially acceptable -- eating more than a sprig of parsley in public is viewed about the same as eating the lettuce leaves at the bottom of your shrimp salad. A sure sign of abject poverty, or lunacy.
Bahse girerim, herhangi bir kişiyi ortalık yerde bir kaç taneden fazla maydanoz yerken hiç görmemişsinizdir!
I bet you've never even seen someone eat more than a couple sprigs of parsley in public!

Kaçırılan fırsatlar

Missed Opportunities

Evet, maydanoza dair herkesin bilmesi gereken birkaç özelliği vardır.
Well, there are a couple of other benefits from parsley that should get everyone's attention.
Dikkat: Bir sonraki satırlarda maydanozun "aşırı" miktarda tüketimi tavsiye edilecektir. O yüzden hassas kişiler bu yazıyı okumayı şimdiden bırakabilir.
Warning: in the next few paragraphs "extreme" consumption of parsley will be repeatedly recommended. Sensitive eaters may wish to stop reading at this point.

Maydanozdan Bir Öğün Yemek Nasıl Olur?

Make A Meal Of It

Ben güne maydanozdan başka hiçbir şey içermeyen bir kahvaltıyla başlamaya çalışıyorum! Tutamın hacmi ve ağırlığına bağlı olarak yarım ila tam tutam arasında bir maydanoz içeren bir kahvaltı ile...
I try to start my day with a breakfast of nothing but parsley! Between half and a whole clump, depending on the size and maturity of the clump.
Ve maydanozun yanında başka hiçbir şey olmadan (yemekten önce sadece biraz su içilebilir, tabiki)
And nothing else (other than water before the meal, of course).
Buradaki "başka hiçbir şey" ifadesi yanlız çok önemlidir ve maydanozda (ve diğer yeşil sebzelerde bulunan) bulunan alfa ve omega yağları ile ilgilidir.
The "nothing else" part is very important and relates to the alpha and omega oils present in parsley (and other green leafy vegetables).

Alfa ve Omega Yağları

Alpha & Omega Oils

Kaçımız son beş, on sene içerisinde Alfa ve Omega yağları ile ilgili yazı okumuşuzdur? Bir Kimya Mühendisi olarak bu durumu şöyle açıklayabilirim: Alfa ve Omega yağları faydalıdır çünkü onları oluşturan doymamış yağ molekülleri vücutta bulunan daha iri yağ moleküllerini kolayca parçalayarak vücut için çok daha kolay yakılabilir hale getirir.
How many of us read about Alpha and Omega oils at some time in the past five years or so? As a chemical engineer I think I can explain why the theory is sound. Alpha & Omega oils are good for you because their short unsaturated molecules can most easily break up bigger fat molecules, allowing these bigger molecules to be more easily burned by the body.
Ama bu açıklama ile size çiçek yağı gibi "iyi" sınıfına sokulan yağları öneren uzman kitaplarına da ters düşmüş oluyorum.
But I depart from the "expert" books that say you should be consuming bunches of safflower, sunflower, and other so- called "good" oils.

450 gramda 1600 Kalori

1600 Calories Per Pound

Çünkü yağ, her zaman yağdır. Yağı nasıl tüketirseniz tüketin sindirilebildiği sürece, alınan her 450 gramı için size 1600 Kalori verecektir.
The reason is that oil is oil. No matter how you consume oil, if it is digestible then it will add 1600 calories for every pound consumed. Period.
Yani yağ tüketmek kilo vermek için pek de iyi bir yol değildir.
In short, consuming oil is not a good way to lose weight.
Bir istisna dışında
With one exception.
Aklımızın derinliklerinde sebzelerin hep "sıfır kalori" ye sahip olduğuna dair bir düşünce vardır, yani onların içindeki küçük miktardaki nişasta yada şekeri yakmak için gerekli enerji, onun vereceği enerji kadar olacak yada o enerjiyi geçecektir.
Filed away in the backs of our minds is the concept that most vegetables have "zero calories" -- that the energy it takes to digest non-starchy vegetables equals or exceeds the energy released in "burning" the small amounts of starch and/or sugar in them.
Ancak "Omega ve Alfa Yağları" ile ilgili kitapların belirttiği kadarıyla özellikle yeşil yapraklı sebzeler Alfa ve Omega yağları da içermektedir.
Well, as these "Alpha & Omega oil" books point out, vegetables (especially green leafy ones) contain Alpha & Omega oils as well.

Bütün bunların anlamı nedir peki

Putting It All Together

Peki günün başlangıcında sadece yeşil yapraklı sebze yemenin mantığı nedir?
So, what happens if you *only* eat a green leafy vegetable at the *start* of your day?
Bir kere, sabahları vücudun "yakıt tankı" boş durumdadır. Vücut kendi çapında sabahleyin birşeyler atıştıracağımızı bekler ama zor durumda kalırsa beyhude bir çaba ile vücuttaki yağ depolarından enerji de çıkartabilir.
Well, first thing in the morning our body's energy "tank" is empty. In fact, it is hoping we will consume some food, but if necessary it will tap the body's fat reserves, in an inefficient attempt to provide energy.
Bir kere şöyle bir sorun vardır: Vücudumuzun depolamaya karar verdiği yağlar çoklu- yada tekli-doymamış (poly- or mono-unsaturated) yağ halinden ilk depolama esnasında doymuş (saturated) yağ haline dönüştürülmüştür.
The problem is that the fat stored in our bodies has first been converted. Any poly- or mono-unsaturated oils that the body chose to store were converted to their saturated fat form first.
Bu dönüştürme işlemi gereklidir çünkü vücutta saklanan doymuş yağ moleküllerinin bağları daha istikrarlı ve bozulmaya karşı daha dirençlidir. Uzun zaman boyunca saklanacak yağlar için bu iyi bir süreçtir ve vücudumuz da yağların hepsini doymuş yağa dönüştürme konusunda çok iyidir. Hiç şöyle bir şey duymuş muydunuz: "Filancanın yağları hastalanmış..." Tabi ki hayır, çünkü vucudun işleyişi böyle bir durumu önlemektedir.
This conversion is done because saturated chemical bonds are more stable, having less desire to "break down". This is a useful property when it comes to trying to store fat for an extended period of time without it "going bad" and so the body is (as usual) quite smart in converting all fats to saturated ones before storage. We might laugh, but we have to admit that we have never heard of someone's body fat "going bad". So the system works...one way.
Sorun şudur ki, daha istikrarlı ve dolayısıyla kimyasal tepkimeye daha az istekli olan doymuş yağları yağları küçük ve işlenebilir parçalara ayırmak çok daha zordur.
The problem is that saturated fats, being more stable and thus less reactive, are much harder to break down into smaller, more workable pieces.
Burada edebi anlatımla bir "anahtar" gereklidir. Alfa ve Omega yağlarını işin içine dahil edin. Bu kısa moleküller vücutta depolanmış haldeki büyük doymuş yağ moleküllerini parçalama konusunda çok ustadırlar. Ve bu büyük moleküller bir kere parçalandı mı, diğer büyük moleküllerin de parçalanmasını hızlandırırlar.
A "key" (literally) is needed. Enter the Alpha & Omega oils. These short molecules help break down the longer molecules of stored saturated fats in our bodies. And once the larger molecules are broken into smaller ones, they can, to an extent, "catalyse" (assist without being consumed) the further break-down of stored saturated fats.
Buradaki tek sorun, bu amaçla tüketilen Alfa ve Omega yağlarının da yakılması gereken enerji kaynakları olması ve dolayısıyla elde edilen kazanımları (yani kalori "kayıplarınıı") azaltmasıdır. Hoş bir durum, kesinlikle.
The only downside is that the Alpha & Omega oils consumed for this purpose are energy sources that have to be "burnt off" too, thus reducing some of the "gains" (actually losses) made. This is fantastic news, for sure. Re-enter green leafy vegetables.
Esasen, yeşil yapraklı sebzeler vücudumuzdaki doymuş yağları parçalayıp yakmaya yarayan ve bu esnada kalori eklemeyen birer "sıfır kalori" etmenleridir.
In essence, green leafy vegetables are a "zero calorie" catalyst that help break down and burn our stored saturated fat without adding calories that have to be burned off as well.
Yeşil yapraklı sebzeler tam birer kilo verme besinidir.
Green leafy vegetables are the ultimate weight-loss food! Wow!

Neden sadece o?

Why The "Only"?

Az evvel kahvaltıda sadece maydanoz yemek suretiyle ondan en büyük faydayı sağlayabildiğimi vurgulamıştım. Bunun iki sebebi vardır: Birincisi maydanozun yanında mesela meyve de yeseydim belli miktar nişasta ve/veya şeker de almış olacaktım. Böyle bir durumda benim akıllı (ve de tembel) vücudum hızlı enerji temini için doğal olarak şekeri (ve/veya nişastayı) kullanacaktı. Böylece "yağları yakma" amacı için Alfa veya Omega yağlarını kullanması için pek sebebi kalmayacaktı. Ben de "maydanoz diyetinin" kilit öneme sahip olan faydalarını kaçırmış olacaktım. .
I emphasized above that I eat *only* parsley for breakfast when I want to gain the maximum benefit from it. There are two related reasons for this. If I were to consume say parsley plus fruit of some kind as my breakfast then I would be consuming some starch and/or sugar along with my veggie. My body, being smart (and lazy), would naturally use the sugar (and/or starch) for quick energy. Thus it would have little or no reason to use the alpha and omega oils in the green leafy vegetable for "fat busting" purposes. So, I would lose one of the key benefits of the "parsley diet"
Diğer fayda kaybı şaşırtıcı bir etkiden kaynaklanmaktadır.
The second drawback comes from a surprising effect.

Performans Artışı

Performance Enhancement

Kahvaltıda maydanoz yemeye başladığım ilk zamanlarda işe giderken her sabah 10 km kadar bisiklet kullanıyordum. Bisikletimin üzerinde anlık ve ortalama hızları, geçen süreyi ve katedilen mesafeyi gösteren muhteşem bir cihaz olduğundan yolun ne kadar süre aldığını ve dolayısıyla bir önceki performansımı aşıp aşmadığımı kolaylıkla tespit edebiliyordum.
When I first started eating just parsley for breakfast I was riding 7 miles to work each morning. Because I had a nifty gadget on my bike that showed my current/average speeds, elapsed time and distance travelled I could easily determine how long it took me each morning to get to work and thus easily see when I beat my previous fastest time.
Salt maydanoz yediğim günlerdeki bisiklet performansım diğer günlere kıyasla çok daha iyiydi! Bu fevkalade şaşırtıcı bir sonuçtu çünkü o sabahlarda "daha fazla enerji" sahibi olacağım hiç aklıma gelmediği gibi tam tersi bir sonuç beklemekteydim. O yüzden aklım / motivasyonum sonucu etkiliyor da olamazdı. Çünkü böyle bir sonucu hiç beklemediğim halde bu sonuç gerçekleşmişti. Ve takip eden haftalarda da bu sonucu defalarca doğruladım.
On the days when I ate nothing but parsley for breakfast, my cycling times were the best I had ever recorded! This was an astonishing result, especially because I did not think for one second that I would have *more* energy those mornings but rather the opposite, for sure. So, my mind/motivation was not influencing the result. Instead, it happened even though I was not expecting it. And over the next few weeks I confirmed this result again and again.

Süreler neden bu kadar iyi?

Why Such Good Times?

Madem öyle, peki neden bu en iyi süreleri "yağları yakma" günlerimde elde etmiştim? Herhangi bir beslenme uzmanına sorulsa yağlar vücut tarafından çok verimsiz şekilde yakılacağı ve geriye kalan tek kalori kaynağı bir "sıfır kalori" meyvesi olacağı için bunun imkansız olacağını söylerdi...
So, why were my best times happening on my "fat busting" days? Any so-called nutritionist would say this would be impossible because fats are very inefficiently burned by the body, and my only other source of calories was a "zero calorie" vegetable!

Peki bunun kısa bir açıklaması var mıdır?

The short answer?

Maydanoz vücudumda saklı olan yağları parçalamaya (dolayısıyla yakmaya) yardımcı olmuş ve maydanozun kendisi de çok rahat hazmedildiğinden midem fazla yorulmaksızın kahvaltıyı sindirivermişti.. Pil takmış gibiydim... Çok verimliydi. Ve aynı anda kilo da veriyordum!
Parsley helped break down (and thus burn) stored fats AND parsley itself is super easy to digest and so my *stomach* was not having to work overtime trying to digest my breakfast. I was running "on batteries". Very efficiently. And losing weight to boot!
Tüm bunlar çok ilginç ve potansiyel bir devrim niteliği taşımıyorsa son yirmi yılda beslenme alanında edinilen bulguların ben hiçbirini bilmiyorum!
If this isn't the most interesting, and thus potentially revolutionary, dietary finding of the past twenty years then I don't know what is.

Keşfedildikten Sonra

Since The Discovery(s)

Maydanozun muhteşem yönlerini keşfettikten sonra diğer birkaç sebzeyi daha inceleme altına aldım. Ve kıvırcık marulun, maydanoz gibi uzun raf ömrü ve diğer sağlıklı etkilerine sahip olmasından dolayı marullar arasında kral olduğunu farkettim. Bu sebepten dolayı öğlen yemeklerim bir yada iki adet kıvırcık marul + yerfıstığı ezmesinden oluşan sandviçlerden oluşuyor ki burada marul, fıstık ezmesinin hazmını kolaylaştırma işini görmektedir.
Since the "glory days" of my first parsley findings, I have experimented with a few other vegetables. I have learned that romaine lettuce is the "king" of the lettuce family, for similar reasons to parsley's dominance: "fridge durability" and health benefits. Thus, my work lunches consist of one or two romaine-lettuce+peanut-butter sandwiches -- with the romaine helping to digest the peanut butter, of course.
Aynı zamanda maydanozu sadece ağızda çiğneyerek yeme yaklaşımından kaynaklanan bir başka faydası daha vardır. Küçük bir demet maydanoz ağızda çiğnenirken oluşan maydanoz kıymıkları dişlerin arasına girme eğiliminde olur. Dış görüntü açısından pek iyi olmayan bu sonucun, insanların yaşı ilerledikçe ektisi artan bir faydası vardır: Dişle dişetinin birleştiği ve hemen onun altındaki diş minesinin en zayıf olduğu yerlerde, geriye çekilmekte olan dişetini desteklemek suretiyle diğer besin artıklarının neden olduğu yıkıcı etkilerini karşılar.
I have also noted one other benefit from my "just chomp on it" approach to parsley consumption. The "chime" produced from regular chewing of large bunches of parsley tends to stick in between my teeth. And this "unsightly" result has a health benefit that is more and more useful as one grows older -- it helps compensate for receding gums by protecting and nurturing the weakly-enameled "below the natural gum line" portion of the teeth -- stopping and even reversing some of the deterioration that most of us experience there by preventing other more destructive types of food from becoming lodged in between the teeth.
Maydanoz... Yerlerde sürünen bu bitkiden sadece biraz araştırmakla ortaya çıkan dünya çapında bir beslenme performansı.
Ah, parsley. From humble "fluff" beginnings to world-class dietary performance -- all from a bit of experimentation!

Nihai Besin

Ultimate Nutrition

Yağ azaltıcı özelliklerinin yanında maydanoz aynı zamanda en besleyici gıdalardan biridir. En gözde tariflerimden birisi şöyle:
Beyond its unique fat-reducing properties, parsley is also one of the most nutrious foods you can eat. Here is my favorite parsley recipe:

 Maydanoz Keki  Parsley Pie
Büyük bir kapta şunları karıştırın:
1 tutam iyi kıyılmış taze (yeşil) soğan
1 büyük tutam maydanoz (sadece yaprakları,iyi kıyılmış halde)
1 çaykaşığı kabartma tozu
İsteğe bağlı olarak: Ispanak, marul veya nane
Küçük bir kapta şunları karıştırın:
4 yumurta (önce çırpılacak)
Bu iki karışımı birbirine ekleyip ispatula ile iyicene karıştırın.
Orta sıcaklıkta ve yüzeyi tereyağla yağlanmış fırın tepsisinde pişirin.
Üstü gevrekleşip kahverengi renk alınca ispatula ile tepsiden sıyırıp
önce iki sonra dört parçaya bölüp diğer yüzlerini üste getirin
ve gevrekleşinceye kadar pişirin.
Mix in a large bowl:
1 bunch of finely chopped green onions
1 large bunch of parsley
(just the tops, chopped fine)
1 tsp. baking powder
Optional: spinach, lettuce or mint
Mix in a small bowl:
4 eggs (beat them first)
Add wet to dry and mix well with
spatula. Put in a medium hot
buttered fry pan and pat down with
spatula when crisp and brown. Cut
in 1/2 then 1/4s and turn sections
over. Cook until done.


Bu tarifin en ilginç yanı, beslenme açısından o kadar zengin ki, bu keki bir kere yedikten sonra vücudum "acıkma işaretini" tamamen kapatıyor, yani canım başka hiçbirşey yemek istemiyor. Ayrıca, ne maydanoz ne de taze soğanın tadı çok gelmiyor. Bu tarifi ciddi derecede hasta olan veya mükemmel bir besine ihtiyacı olan herkese tavsiye ederim.
One of the most interesting things about this dish is that it is so nutritionally filling that I find my body "shuts off" the "I need food" urge after I eat it. In other words, I eat Parsley Pie and I don't need to eat anything else after it. Also, neither the parsley nor the green onions are dominant tastes. I heartily recommend this dish for anyone who is seriously ill or in need of excellent nutrition.

Sonuç

In Conclusion

Her lokmada bir sürü vitamin
"A multi-vitamin in every bite".
Her demetinde birkaç yumurtaya eş değer protein
As much protein per bunch as a couple of eggs.
Ve tabii ki eşsiz yağ yakma özellikleri!
And absolutely unparalleled fat busting abilities!
Maydanoz: Yerine başka bir şey kabul etme
Parsley: accept no substitutes.

Sağlığınıza!
To your health!

Floyd Maxwell, Kimya Mühendisi


www.just-think-it.com